ارزیابی اثر بتائین جایگزین شده با متیونین بر عملکرد، کیفیت لاشه و برخی فراسنجه‌های خونی جوجه‌های گوشتی در شرایط دمایی عادی و تنش گرمایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‎آموخته کارشناسی ارشد تغذیه دام، دانشکده علوم دامی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین اهواز

2 استاد یار گروه تغذیه ‏، دانشکده علوم دامی ، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین اهواز

3 مربی گروه تغذیه ‏، دانشکده علوم دامی ، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین اهواز

چکیده

    این آزمایش جهت ارزیابی اثر بتائین جایگزین شده با متیونین بر عملکرد، خصوصیات لاشه و فراسنجه‌های خونی جوجه‌های گوشتی در شرایط دمایی تنش گرمایی و بدون تنش اجرا گردید.  بدین منظور از 288 قطعه جوجه گوشتی یک روزه سویه تجاری راس ۳۰۸ در یک دوره 42 روزه استفاده شد.  تمام جوجه‌ها تا 21 روزگی در شرایط محیطی عادی پرورش یافتند اما از 22 تا 42 روزگی تعداد 144 تا از جوجه‌ها تحت شرایط دمایی عادی (23 درجه سانتی‌گراد) و بقیه جوجه‌ها در یک سالن مجزا تحت استرس گرمایی (دمای 35-23 درجه سانتی‌گراد) قرار گرفتند.  این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی به صورت فاکتوریل (2×3) در چهار تکرار و 12 جوجه در هر تکرار اجرا شد.  تیمارهای آزمایشی شامل سه سطح مختلف جایگزینی بتائین با متیونین (0، 13، 26 درصد) در دو شرایط دمایی استرس و بدون استرس بودند.  جیره جوجه‎های پرورش یافته در هر دو شرایط دمایی شامل جیره آغازین و رشد بودند.  تاثیر سطوح مختلف بتائین بر میانگین افزایش وزن در دوره 1-21 روزگی معنی‏دار بوده (05/0P<) ولی بر میانگین خوراک مصرفی و ضریب تبدیل خوراک معنی‎دار نمی‎باشد (05/0<P).  مقایسه سطوح مختلف بتائین جایگزین شده با متیونین بر میانگین افزایش وزن، خوراک مصرفی و ضریب تبدیل خوراک در دوره‎های 22-42 و 1-42 روزگی نشانگر وجود اختلاف آماری معنی‎داری بین گروه‎های آزمایشی بود (05/0P<).  بیشترین میانگین افزایش وزن و خوراک مصرفی و بهترین ضریب تبدیل خوراک متعلق به گروه تغذیه شده با جیره حاوی 13 درصد بتائین جایگزین شده با متیونین بود.  اثر مکمل بتائین جایگزین شده با متیونین بر درصد گوشت سینه نیز معنی‌دار بود (05/0P<).  از بین دو تیمار دمایی، تیمارهای تحت استرس افزایش وزن و مصرف خوراک کمتری داشته و ضریب تبدیل خوراک در این تیمار افزایش یافت.  درصد وزن نسبی سینه، ران، قلب و کبد در تیمارهای تحت استرس در مقایسه با تیمارهای فاقد استرس به طور معنی‎داری کاهش یافت (05/0P<).  بررسی اثر بتائین و تیمارهای دمایی بر فاکتورهای خونی نشانگر وجود افزایش معنی‎داری در غلظت گلوکز و تری‎گلیسرید بوده در حالی که اثر بتائین تنها بر غلظت تری‎گلیسرید معنی‎دار گردید.

کلیدواژه‌ها


مقدمه

 

کشاورزی و منابع طبیعی رامین اهواز  E-mail: fat_sa_2005@yahoo.com (نویسنده مسئول)

 

 

.    استرس گرمایی به عنوان یک مشکل جدی در پرورش‌ صنعتی طیور تلقی می‎شود.  دمای محیطی بالا ممکن است با تغییر در حجم آب سلول از طریق دهیدراسیون، باعث اختلال در تعادل آبی و تغییرات اسمولیتیکی در سلول گردد، به طوری که این امر می‎تواند فعالیت سلول را مختل سازد (13).  گزارش‌ها نشان می‌دهند که پرندگان با افزایش درجه حرارت محیط، میزان مصرف خوراک خود را کاهش می‌دهند (6).  لذا استفاده از مکمل‌های خوراکی در تغذیه طیور به عنوان راه حلی در به کارگیری هرچه بهتر خوراک توسط این حیوانات به ویژه در شرایط استرس گرمایی، محسوب می‌شود.  یکی از این مکمل‎ها که کاربرد آن در حال افزایش است بتائین می‌باشد.  بتائین یک تری متیل مشتق شده از گلیسین است که اولین بار در چغندر قند کشف شد (14).  این عصاره گیاهی به طور


اساسی دارای دو نقش متابولیکی و فیزیولوژیکی مهم می‎باشد زیرا هم به عنوان دهنده گروه متیل و هم به عنوان تنظیم کننده فشار اسمزی سلول عمل می‎کند (12).  بتائین به عنوان متعادل‌کننده اسمزی می‌تواند از طریق ممانعت در برابر از دست دادن آب بدن (دهیدراتاسیون) پرندگانی که دچار استرس گرمایی شده‎اند، کمک زیادی به تحمل استرس گرمایی در این حیوانات نماید و در حفظ عملکرد مطلوب آنها سودمند واقع شود (13).  به علاوه، بتائین نقش لیپوتروپیک داشته و باعث کاهش لیپوپروتئین‌هایی با دانسیته خیلی کم می‎شود (11).  هدف از این تحقیق ارزیابی اثر بتائین جایگزین شده با متیونین در بهبود عملکرد و خصوصیات لاشه جوجه‌های گوشتی تحت تنش گرمایی و بررسی اثر آن بر تغییرات فراسنجه‌های خونی می‌باشد.

 

مواد و روش کار

    در این آزمایش از 288 قطعه جوجه گوشتی نر و ماده یک روزه سویه تجاری راس ۳۰۸ در یک دوره 42 روزه استفاده شد.  این تحقیق در ایستگاه تحقیقاتی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان و در قالب یک طرح کاملاً تصادفی به صورت فاکتوریل (2×3) در چهار تکرار و 12 قطعه جوجه در هر تکرار اجرا شد.  تیمارهای آزمایشی شامل: 3 جیره آزمایشی در دو شرایط دمایی (استرس و فاقد استرس) بودند.  جیره‎های آزمایشی عبارت است از: جیره 1 با سطح متیونین استاندارد و فاقد مکمل بتائین به عنوان گروه شاهد و جیره 2 و 3 با دو سطح جایگزینی بتائین با متیونین (13 و 26 درصد) بودند (جدول 1).  آب و خوراک به صورت آزاد در اختیار پرنده‌ها قرار گرفت.  در این تحقیق از سه جیره آزمایشی استفاده شد و کلیه جیره‌های مربوط به هر دوره پرورش به غیر از سطح بتائین و متیونین، ترکیب یکسانی داشتند (جدول 1).  دمای سالن برای هر دو تیمار دمایی تا سن 21 روزگی یکسان بود.  در هفته اول دما در محدوده 33 تا 34 درجه سانتی‌گراد تنظیم و در ادامه تا سن 21 روزگی هر هفته 3 درجه کاهش داده شد.  از 22 روزگی به بعد دما برای تیمار فاقد استرس در محدوده دمای 25-23 درجه سانتی‌گراد ثابت نگه داشته شد، در حالی که بقیه جوجه‎ها روزانه به مدت 6 ساعت تحت دمای 35 درجه سانتی‌گراد قرار گرفتند (2).

    در این آزمایش مصرف خوراک، اضافه وزن و ضریب تبدیل خوراک در سن 21 و 42 روزگی محاسبه گردید.  در پایان دوره پرورش، تعداد 4 قطعه پرنده از هر واحد آزمایشی پس از 10 ساعت گرسنگی به طور تصادفی انتخاب و پس از وزن‌کشی، کشتار شدند.  پرکنی از پرنده‌ها بلافاصله انجام و سر و پاها از مفصل زانو جدا گردید.  لاشه پس از خارج کردن امعاء و احشا، توزین شده و تفکیک لاشه صورت گرفت.

    برای اندازه‌گیری پارامترهای خونی، در پایان دوره آزمایش (42 روزگی) از هر تیمار 8 مرغ به طور تصادفی انتخاب گردیده و خون‌گیری از طریق ورید بال انجام گرفت.  در آزمایشگاه مرکزی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین سرم خون توسط سانتریفیوژ جدا و نمونه‌ها در دمای 20- درجه سانتی‌گراد نگهداری شدند.  غلظت کلسترول، تری‎گلیسرید و گلوکز با کیت تجاری شرکت پارس آزمون در طول موج 546 نانومتر، توسط دستگاه اسپکتوفتومتر تعیین شد (8).  جهت تجزیه و تحلیل داده‎ها از نرم‌افزار آماری SAS استفاده گردید.  برای مقایسه میانگین‌ها نیز از آزمون مقایسه میانگین چند دامنه‌ای دانکن در سطح آماری 5 درصد استفاده شد.

 

 


جدول 1:  مواد خوراکی و ترکیب مواد مغذی محتوی جیره پایه و دوره مصرفی (برحسب درصد)

جیرههای آزمایشی

 

مواد خوراکی1

جیره آغازی

(1 تا 21 روزگی)

جیره رشد

(22 تا 42 روزگی)

1

2

3

1

2

3

ذرت

6/54

6/54

6/54

24/66

24/66

24/66

کنجاله سویا

38

38

38

30

30

30

روغن ذرت

3

3

3

0

0

0

دی کلسیم فسفات

85/1

85/1

85/1

27/1

27/1

27/1

پودر صدف

28/1

28/1

28/1

40/1

40/1

40/1

نمک

45/0

45/0

45/0

34/0

34/0

34/0

مکمل معدنی

25/0

25/0

25/0

25/0

25/0

25/0

مکمل ویتامینه

25/0

25/0

25/0

25/0

25/0

25/0

دی ال- متیونین

17/0

105/0

040/0

104/0

052/0

0

شن

14/0

17/0

20/0

135/0

161/0

187/0

بتائین آنهیدروس2

0

033/0

065/0

0

026/0

052/0

ترکیب شیمیایی

انرژی‎متابولیسمی(kcal/kg)

3011

3011

3011

2996

2996

2996

پروتئین خام (%)

62/21

62/21

62/21

79/18

79/18

79/18

عصاره اتری (%)

38/5

38/5

38/5

76/2

76/2

76/2

متیونین (%)

5/0

43/0

37/0

4/0

348/0

3/0

TSAA (%)

89/0

83/0

76/0

75/0

698/0

65/0

لیزین (%)

30/1

30/1

30/1

11/1

11/1

11/1

آرژنین (%)

53/1

53/1

53/1

30/1

30/1

30/1

کلسیم (%)

0/1

0/1

0/1

87/0

87/0

87/0

فسفر قابل دسترس (%)

48/0

48/0

48/0

36/0

36/0

36/0

1- جیره پایه حاوی حداقل مقادیر مواد مغذی توصیه شده انجمن ملی تحقیقات برای طیور (1994) می‌باشد.

2- سطوح جایگزینی بتائین آنهیدروس نوع خوراکی با متیونین 0،13 و 26 درصد می‎باشند.

 

خصوصیات لاشه برحسب درصد وزن نسبی (به صورت درصدی از وزن لاشه) محاسبه شد (6).

 

نتایج


اثرات اصلی و متقابل بتائین و دما بر عملکرد

    نتایج مندرج در جدول 2 نشان می‌دهند تاثیر سطوح مختلف بتائین بر میانگین افزایش وزن در 1-21 روزگی معنی‏داری بوده (05/0P<) ولی بر میانگین خوراک مصرفی و ضریب تبدیل خوراک معنی‎دار نمی‎باشد (05/0<P).  به طور کلی در این دوره پرورش تیمار تغذیه شده با سطح 13 درصد جایگزینی مصرف خوراک و در نتیجه افزایش وزن بالاتری نسبت به گروه شاهد نشان داده ولی با افزایش مقدار جایگزینی بتائین با متیونین جیره (26 درصد) میزان مصرف خوراک و افزایش وزن جوجه‌های گوشتی نسبت به شاهد کاهش یافت.  تیمارهای دمایی در این دوره پرورش از نظر آماری اختلاف معنی‌داری در بین گروه‌های آزمایشی ایجاد نکردند (05/0<P).  مقایسه سطوح مختلف بتائین بر میانگین افزایش وزن، خوراک مصرفی و ضریب تبدیل خوراک در دوره‎های 22-42 و 1-42 روزگی نشانگر وجود اختلاف آماری معنی‎داری در بین گروه‎های آزمایشی بود.  بیشترین میانگین افزایش وزن و خوراک مصرفی و بهترین ضریب تبدیل خوراک متعلق به گروه تغذیه شده با سطح 13 درصد جایگزینی بوده در حالی که بین گروه تغذیه شده با سطح 26 درصد جایگزینی و گروه شاهد اختلاف آماری معنی‎داری وجود ندارد (جدول 2).  اثر تیمار دمایی بر این پارامترها در این دو دوره پرورش، معنی‎دار گردیده و تیمارهای بدون استرس دارای بیشترین میانگین افزایش وزن و خوراک مصرفی بوده و ضریب تبدیل خوراک در این تیمارها کمتر می‎باشد.

    اثرات متقابل مقادیر مختلف مکمل بتائین و تیمار

 

دمایی بر پارامترهای عملکرد در دوره 1-21 روزگی در بین گروه‌های آزمایشی اختلاف معنی‌داری را نشان نداده ولی در دوره 22-42 روزگی این اختلاف معنی‎دار گردید (05/0P<).  در دوره پرورش 1-42 روزگی اثرات متقابل بتائین و دما تنها بر میانگین افزایش وزن معنی‎دار بود.  در مجموع تیمار تغذیه شده با سطح 13 درصد جایگزینی در شرایط دمایی بدون استرس بالاترین وزن بدن و مصرف خوراک و بهترین ضریب تبدیل خوراک را دارا بوده در حالی که تیمار تغذیه شده با جیره فاقد بتائین در شرایط دمایی استرس کمترین وزن بدن و مصرف خوراک و بیشترین ضریب تبدیل خوراک را دارد.

 

جدول 2:  اثرات اصلی و متقابل بتائین و تیمار دمایی بر عملکرد جوجه‌های گوشتی (گرم)

 

  مشخصه‌ها

گروه‌ها

دما

ضریب تبدیل

خوراک مصرفی (گرم)

وزن بدن (گرم)

21-1

42-22

42-1

21-1

42-22

42-1

21-1

42-22

42-1

اثرات اصلی

شاهد

 

49/1

a02/2

a84/1

99/1193

b46/3277

b45/4471

b88/801

b28/1626

b16/2428

13% بتائین

 

48/1

b98/1

b81/1

12/1206

a09/3311

a22/4517

a14/815

a16/1674

a30/2489

6% بتائین

 

49/1

a01/2

a84/1

77/1183

b84/3277

b61/4461

b15/792

b58/1627

b73/2419

 

TN

49/1

b99/1

b82/1

20/1195

a35/3314

a55/4509

78/802

a39/1668

a16/2471

 

HS

49/1

a02/2

a84/1

05/1194

b24/3263

b30/4457

33/803

b96/1616

b29/2420

Pooled SEM

جیره‎

011/0

005/0

005/0

151/7

440/3

978/8

278/3

227/4

878/4

دما

009/0

004/0

004/0

838/5

809/2

331/7

677/2

451/3

983/3

اثرات متقابل

شاهد

TN

75/802

b92/1666

b67/2469

71/1194

ab29/3313

00/4508

49/1

bc99/1

82/1

 

HS

00/801

c64/1585

d64/2386

27/1193

d63/3241

90/4434

49/1

a04/2

86/1

13% بتائین

TN

28/815

a44/1686

a72/2501

92/1206

a55/3327

47/4534

48/1

c97/1

81/1

 

HS

00/815

b88/1661

b87/2476

32/1205

c64/3294

96/4499

48/1

bc98/1

82/1

26% بتائین

TN

29/790

b81/1651

c10/2442

97/1183

bc21/3302

18/4486

50/1

b00/2

84/1

 

HS

00/794

c35/1603

d25/2397

56/1183

d46/3253

03/4437

49/1

a03/2

85/1

Pooled SEM

جیره×دما

636/4

978/5

899/6

113/10

865/4

865/4

016/0

007/0

007/0

1- در هر ستون میانگین‌های با حروف نامشابه دارای اختلاف معنی‌دار هستند (05/0>P).

2- ThermoNeutral (TN) دمای عادی و Heat Stress (HS) استرس گرمایی می‏باشند.

3- SEM خطای استاندارد میانگین‏ها می‏باشد.

 

 

 

 

اثرات بتائین و دما بر خصوصیات لاشه


    بر اساس نتایج مندرج در جدول 3 اثر سطوح آزمایشی بتائین بر درصد وزن نسبی سینه معنی‌دار4 بود (05/0P<).  اختلاف آماری معنی‎داری بین گروه تغذیه شده با سطح 13 درصد جایگزینی و گروه شاهد مشاهده نشد ولی از نظر عددی بیشترین درصد گوشت سینه متعلق به گروه تغذیه شده با سطح 13 درصد جایگزینی بود در حالی که گروه تغذیه شده با جیره حاوی 26 درصد بتائین، کمترین درصد وزن نسبی سینه را دارا بوده که با سایر گروه‎ها اختلاف معنی‎داری دارد.  اثر سطوح مختلف بتائین بر درصد وزن نسبی ران و کبد معنی‎دار نشد ولی بر درصد وزن نسبی قلب معنی‎دار گردید.  مقایسه درصد وزن نسبی قلب نیز در بین تیمارهای آزمایشی مختلف نشان می‌دهد که گروه تغذیه شده با سطح 26 درصد جایگزینی بالاترین درصد وزن نسبی قلب را دارد.  استرس گرمایی باعث کاهش معنی‎دار وزن ترکیبات لاشه به استثناء گوشت سینه شد (05/0P<).

    بر اساس نتایج ارائه شده در جدول 3، اثر متقابل مقادیر مختلف مکمل بتائین و دما بر درصد گوشت سینه، کبد و قلب در سن 42 روزگی معنی‌دار شد (05/0P<).  مقایسه اثر مقادیر مختلف بتائین در تیمار دمایی فاقد استرس بر درصد گوشت سینه نشان می‌دهد که گروه جوجه‎های تغذیه شده با جیره فاقد بتائین بالاترین درصد گوشت سینه را دارا بوده اما اختلاف آن با تیمار حاوی 13 درصد جایگزینی معنی‌دار نیست در صورتی که تیمار مصرف کننده جیره حاوی 26 درصد جایگزینی بتائین کمترین درصد گوشت سینه را دارد که در مقایسه با دو تیمار دیگر اختلاف معنی‌داری دارد.  این مقایسه در تیمار دمایی استرس نشان می‌دهد که تیمار حاوی 13 درصد جایگزینی مکمل بتائین با متیونین بیشترین درصد گوشت سینه را دارد که در مقایسه با دو تیمار دیگر افزایش معنی‌داری یافته در صورتی که اختلاف دو تیمار فاقد بتائین و حاوی 26 درصد جایگزینی بتائین در تیمار دمایی استرس از نظر آماری معنی‌دار نیست.

    مقایسه اثرات متقابل مقادیر مختلف مکمل بتائین و تیمار دمایی بر درصد وزن نسبی کبد و قلب جوجه‌های گوشتی نشان می‌دهد که درصد وزن نسبی این اندام‎ها در تیمارهای تحت استرس در مقایسه با تیمارهای فاقد استرس کاهش یافت.

    نتایج نشان می‌دهند که افزودن بتائین به جیره جوجه‎های تحت تنش گرمایی باعث کاهش معنی‎داری در درصد وزن نسبی کبد و قلب شد.

    مقایسه اثر تیمارهای آزمایشی بر درصد وزن نسبی قلب نشان می‎دهد بالاترین درصد وزن قلب متعلق به تیمار حاوی 26 درصد جایگزینی بتائین در تیمار دمایی فاقد استرس بوده و در تیمارهای فاقد استرس با جایگزینی مقادیر بالاتری از بتائین با متیونین، درصد وزن قلب نیز افزایش یافته در حالی که در تیمارهای تحت استرس، گروه تغذیه شده با جیره فاقد بتائین بالاترین درصد وزن نسبی قلب را دارد و کمترین وزن قلب در این تیمارها متعلق به گروه تغذیه شده با جیره حاوی 26 درصد جایگزینی است.

    اثرات متقابل مقادیر مختلف مکمل بتائین و تیمار دمایی بر درصد وزن نسبی گوشت ران تفاوت معنی‌داری ندارد (05/0<P).

 

 


 

جدول 3: اثرات اصلی و متقابل بتائین و دما بر خصوصیات لاشه جوجه‌های گوشتی برحسب درصد وزن نسبی

سینه

ران

کبد

قلب

دما

خصوصیات لاشه

گروه‌ها

 

a59/35

08/44

19/4

ab80/0

 

شاهد

اثرات اصلی

a76/36

09/45

85/3

b76/0

 

13% بتائین

b92/32

42/44

90/3

a87/0

 

26% بتائین

80/35

a79/46

a48/4

a93/0

 

TN

38/34

b27/42

b48/3

b69/0

 

HS

 

 

 

 

 

 

680/0

762/0

124/0

029/0

جیره‎

Pooled SEM

555/0

623/0

101/0

024/0

دما

962/0

078/1

175/0

041/0

جیره×دما

a87/37

00/45

ab39/4

b83/0

TN

شاهد

اثرات متقابل

b31/33

17/43

b98/3

b77/0

HS

a84/36

67/47

a67/4

b86/0

TN

13% بتائین

a68/36

52/42

c03/3

c65/0

HS

b16/33

70/47

ab37/4

a09/1

TN

26% بتائین

b67/32

13/41

c43/3

c64/0

HS

1- در هر ستون میانگین‌های با حروف نامشابه دارای اختلاف معنی‌دار هستند (05/0>P).

2- ThermoNeutral (TN) دمای عادی و Heat Stress (HS) استرس گرمایی می‏باشند.

3- SEM خطای استاندارد میانگین‏ها می‏باشد.

 

 

اثرات بتائین و دما بر فراسنجه‎های خونی

 

    بر اساس نتایج مندرج در جدول 4، تاثیر سطوح مختلف بتائین بر گلوکز و کلسترول خون معنی‏دار نبوده (05/0P>) در حالی که سطوح بالای جایگزینی بتائین باعث کاهش معنی‎دار میزان تری‎گلیسرید گردید (05/0P<).  استرس گرمایی باعث افزایش معنی‎دار سطح گلوکز و تری‌گلیسرید گردیده (05/0P<) ولی اثر تیمار دمایی بر کلسترول معنی‌دار نبود (05/0P>).  اثرات متقابل بتائین و دما فقط بر تری‌گلیسرید معنی‌دار شد (05/0P<).  دمای بالا در تیمارهای فاقد بتائین موجب افزایش معنی‌داری در غلظت تری‌گلیسرید گردید، اما اختلاف دو تیمار دمایی تغذیه شده با جیره‎های حاوی 13 و 26 درصد جایگزینی معنی‎دار نشد.  اثر بتائین بر غلظت تری‎گلیسرید تنها در شرایط تنش معنی‎دار گردید.


 


جدول 4:  اثرات اصلی و متقابل بتائین و تیمار دمایی بر فاکتورهای خونی (میلی‌گرم بر دسی‌لیتر)

کلسترول

تری‎گلیسرید

گلوکز

دما

 خصوصیات لاشه

گروه‌ها

 

36/122

a63/38

43/286

 

شاهد

اثرات اصلی

18/119

a47/36

87/330

 

13 % بتائین

72/114

b80/31

56/285

 

26 % بتائین

21/114

b88/31

b12/169

 

TN

30/123

a93/40

a79/432

 

HS

 

 

 

 

 

629/5

10/1

601/46

جیره‎

Pooled SEM

596/4

801/0

050/38

دما

961/7

56/1

904/65

جیره×دما

 

14/120

c64/33

23/172

TN

شاهد

اثرات متقابل

58/124

a62/43

62/400

HS

21/115

bc72/34

73/195

TN

13 % بتائین

15/123

b22/38

01/466

HS

29/107

c75/31

38/139

TN

26 % بتائین

15/122

c85/31

74/431

HS

1- در هر ستون میانگین‌های با حروف نامشابه دارای اختلاف معنی‌دار هستند (05/0>P).

2- ThermoNeutral (TN) دمای عادی و Heat Stress (HS) استرس گرمایی می‏باشند.

3- SEM خطای استاندارد میانگین‏ها می‏باشد.

 

بحث

 

    در این پژوهش بتائین تنها در سطح 13 درصد جایگزینی باعث بهبود عملکرد و ضریب تبدیل گردید.  این نتایج با سایر پژوهش‎ها مطابقت دارد.  واضح است که نسبت کمبود متیونین در جیره منجر به پاسخ متفاوت پرنده به بتائین ‎گردید ( 9 و 10).

    وزن و مصرف خوراک در گروه تغذیه شده با جیره حاوی 26 درصد جایگزینی، نسبت به تیمار تغذیه شده با جیره حاوی 13 درصد جایگزینی کاهش یافت.  با توجه به اینکه بتائین فقط به عنوان دهنده گروه متیل می‎تواند جایگزین متیونین گردد و در ایفای نقش متیونین به عنوان یک اسیدآمینه ضروری مورد نیاز در ساخت پروتئن‌ها بکار نمی‎رود، پس بتائین فقط می‎تواند جایگزین آن بخش از متیونین گردد که نقش متیل دهندگی را ایفا می‎کند و جایگزینی سطوح بالاتر بتائین با متیونین منجر به اختلال در فعالیت‌های دیگر متیونین می‎گردد (9).  بتائین در نهایت به اسید آمینه گلیسین تبدیل می‎شود که این اسید آمینه در ساخت بافت‌ها و عضلات مؤثر می‎باشد و باعث می‎شود نسبت غذا به گوشت تولیدی و در واقع ضریب تبدیل بهبود یابد.

    Sun و همکاران (2008) دلیل بهبود ضریب تبدیل غذایی را در تیمارهای تغذیه شده با بتائین، توام شدن کمبود متیونین در جیره، با افزودن بتائین به جیره می‌دانند (12).  آنها گزارش کردند که جایگزینی بتائین با متیونین غلظت هورمون رشد و فاکتور رشد انسولین مانند (IGF-1) را در سرم افزایش داده و از این طریق باعث بهبود عملکرد و ضریب تبدیل غذایی می‎گردد (12).

    در راستای این آزمایش Zulkifli و همکاران (2004) گزارش کردند که بتائین با بهبود ساختار و عملکرد روده باعث بهبود رشد در جوجه‎ها می‎شود (15).  بررسی‌های انجام شده نشان داده که دمای بالا باعث کاهش عملکرد در جوجه‎های گوشتی گردید.  انرژی مورد نیاز بدن طیور از غذای مصرف شده تامین می‌گردد و متابولیسم غذا در بدن فرایندی انرژی‌زا می‌باشد.  این انرژی تولید شده از متابولیسم مواد غذایی به صورت حرارت آزاد می‌گردد (2).  مقداری از حرارت تولیدی جهت ثابت نگه ‌داشتن دمای بدن مورد نیاز است ولی مقدار مازاد آن باید دفع گردد.  پرندگانی که تحت تنش گرمایی قرار گرفته‌اند، به منظور کاهش حرارت متابولیکی و تنظیم دمای بدن، مصرف غذا را کاهش داده که بالطبع منجر به کاهش رشد می‎گردد (3).

    اثر دمای بالا بر ضریب تبدیل خوراک، وابسته به اثر آن بر خوراک مصرفی و افزایش وزن است و از آنجا که استرس گرمایی موجب کاهش عملکرد گردیده، اثر منفی بر ضریب تبدیل نیز دارد.

    اثر جایگزینی بتائین با بخشی از متیونین جیره بر بهبود عملکرد جوجه‎های تحت تنش گرمایی را می‎توان به خصوصیات بتائین به عنوان یک اسمولایت در محافظت از تخریب غشاء موکوسی دیواره روده نسبت داد.  این امر با افزایش مواد جذب شده و از طرفی صرفه‌جویی در میزان مواد دفعی آندوژنوس موجب افزایش وزن بدن می‎شود (1).  نتایج بدست آمده نشان‎دهنده این است که اثر بتائین بر درصد گوشت سینه در تیمارهای تحت استرس بیش از تیمارهای فاقد استرس بود.  برای توجیه نتایج بدست آمده می‎توان گفت که؛ در شرایط استرس‌زا میزان نیاز به گروه متیل افزایش می‎یابد در این شرایط در صورتی که گروه متیل مورد نیاز بدن از بتائین تامین شود، متیونین در نقش متیل دهنده به کار نرفته بلکه تنها در سنتز پروتئین استفاده می‎شود و همین امر موجب افزایش اندازه عضله سینه می‎گردد و درصد عضله سینه را در تیمار تحت استرس تغذیه شده با سطوح مناسب بتائین افزایش می‌دهد (9).

    در این پژوهش سطح کلسترول پلاسما با افزودن بتائین به جیره غذایی طیور تحت تاثیر قرار نگرفت.  این نتایج با پژوهش‎های دیگر مطابقت دارد (5).  مطابق با این آزمایش گزارش شده استرس گرمایی باعث افزایش غلظت تری‌گلیسرید و گلوکز سرم گردید (7).  یکی از دلایل اثر بتائین بر غلظت تری‌گلیسرید را می‎توان به اثر آنزیم بتائین هموسیستئین متیل ترانسفراز نسبت داد که به طور غیر مستقیم در متابولیسم لیپیدها دخیل است.  در راستای این تحقیق، Rashidi و همکاران (2010) گزارش کردند که دمای محیطی بالا منجر به کاهش مصرف خوراک در جوجه‎های گوشتی ‎گردید.  بنابراین جوجه‎های گوشتی نیاز انرژی خود را به وسیله لیپولیز لیپیدهای بدن تامین می‌کنند که این منجر به افزایش تری‌گلیسرید خون ‎گردید (7).  مطابق با این آزمایش Garriga و همکاران (2006) گزارش کردند که سطح گلوکز سرم در تیمار تحت استرس دمایی به طور معنی‌داری افزایش یافت (4).  در دمای محیطی بالا ظرفیت غشاء موکوسی روده برای جذب قندها افزایش می‎یابد و استرس گرمایی باعث افزایش انتقال گلوکز از ژوژنوم جوجه‎ها می‎گردد (4).  این موضوع می‎تواند دلیل خوبی برای افزایش سطح گلوکز خون در طی استرس گرمایی باشد.



1 دانش‎آموخته کارشناسی ارشد تغذیه دام، دانشکده علوم دامی، دانشگاه

2 استادیار گروه تغذیه، دانشکده علوم دامی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین اهواز

3 مربی گروه تغذیه، دانشکده علوم دامی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین اهواز

منابع

1- Augustine  P.C. and Danforth  H.D. (1999). Influence of betaine and salinomycin on intestinal absorption of Met and glucose and on the ultrastructure of intestinal cells and parasite development stages in chicks infected with Eimeria acervulina. Avian Disease. 43: 89-97.

 

2- Bartlett  J.R. and Smith  M.O. (2003). Effects of different levels of zinc on the performance and immunocompetence of broilers under heat stress. Poultry Science. 82:1580-88.

 

3- Baziz  H.A., Geraert  P.A., Podilha  J.C.F. and Guillaumin  S. (1996). Chronic heat exposure enhances fat deposition and modifies muscle and fat partition broiler carcass. Poultry Science. 75: 505-513.

 

4- Garriga  C., Richard  R., Hunter  C., Amat  J., Planas  M., Malcolm  A. and et al. (2006). Heat stress increases apical glucose transport in the chicken jejunum. American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology. 290: R195-R201.

 

5- Hassan  R.A., Attia  Y.A. and E1-ganzory  E.H. (2005). Growth, carcass quality and serum constituents of slow growing chicks as affected by betaine addition to diets containing different levels of choline. International Journal of Poultry Science. 4: 840-850.

 

6- Konca  Y. and Kirkpinar  F. (2008). Effect of betaine on performance, carcass, bone and blood characteristics of broilers during natural summer temperatures. Journal of Animal and Veterinary Advances. 7: 930-937.

 

7- Rashidi  A.A., Gofrani Ivari  Y., Khatibjoo  A. and Vakili  R. (2010). Effect of dietary fat, vitamin E and zinc on immune response and blood parameters of broiler reared under heat stress. Research Journal of Poultry Science. 3(2): 32-38.

 

8- Richmond  W. (1973). Cholesterol enzymatic colorimetric test chop-PAP method of estimation of total cholesterol in serum. Clinical Chemistry. 191: 1350-56.

 

9- Rostagno  H.S. and Pack  M. (1996). Can betaine replace supplemental DL-methionine broiler diets. Poultry Science. 5: 150-154.

10- Sahin  K., Sahin  N., Onderci  M., Yaralioglu  S. and Kucuk  O. (2001). Protective role of supplemental vitamin E on lipid peroxidation, vitamins E, A and some mineral concentrations of broilers reared under heat stress. Veterinary Medicine. 46:140-144.

 

11- Saunderson  C.L. and McKinlay  J. (1990). Changes in bodyweight, composition and hepatic enzyme activities in response to dietary methionine, betaine and choline levels in growing chicks. British Journal of Nutrition. 63: 339-349.

 

12- Sun  H., Yang  R., Yang  Z.B., Wang  Y., Jiang  S.Z. and Zhang  G.G. (2008). Effects of betaine supplementation to methionine deficient diet on growth performance and carcassa characteristics of broilers. American Journal of Animal and Veterinary Sciences. 3 (3): 78-84.

 

13- Tucker  L.A. and Remus  J. (2001). The effect of betaine on performance, water balance and gut integrity of coccidiosis-infected poultry and its potentioal benefit in AGP-free diets. British Poultry Science. 42(1): 108-109.

 

14- Ueland  P.M., Holm  P. and Hustad  S. (2005). Betaine: a key modulator of one-carbon metabolism and homocysteine status. Clinical Chemistry Laboratory Medicine. 43(10):1069–75.

 

15- Zulkifli  I., Mysahra  S.A. and Jin  L.Z. (2004). Dietary supplementation of betaine (betafin) and response to high temperature stress in male broiler chichens. Asian-Aust. Journal of Animal Science. 17: 244-249.